Wie aan Sluis denkt, denkt vaak aan gezellige drukte, bourgondische restaurants en winkelen net over de grens. Maar zodra je de winkelstraten achter je laat, ontvouwt zich een verrassend rustig decor vol eeuwenoude verdedigingswerken, weidse polders en middeleeuwse geschiedenis. Wij trokken de wandelschoenen aan voor een gevarieerde tocht over de stadswallen en door het Zeeuws-Vlaamse polderland.
In de voetsporen van Van Dale en Napoleon
Onze wandeling begint op het Walplein, onder het toeziend oog van het borstbeeld van Johan Hendrik van Dale — de grondlegger van het beroemde woordenboek. Vanaf hier lopen we richting de Damse Vaart, ook wel bekend als het Napoleonkanaal. Deze waterweg werd in opdracht van Napoleon gegraven door Spaanse krijgsgevangenen om Brugge rechtstreeks met de zee te verbinden.
Via de houten Parmabrug steken we het water over naar de overkant. Hier staan we meteen oog in oog met de Stenen Beer (de voormalige Westpoort), een markant overblijfsel van de vestinggordel die Sluis door de eeuwen heen moest beschermen tegen invallen en belegeringen.
Groene wallen en draaiende molenwieken
Vanaf de Stenen Beer klimmen we de hoge, met bomen begroeide stadswallen op. Het pad biedt een prachtig uitzicht over de grachten en de stad. Ter hoogte van de Zuidpoort — historisch de toegangspoort voor reizigers uit Aardenburg — maken we een korte uitstap naar Molen De Brak. Deze korenmolen uit 1739 staat er prachtig bij en maalt nog regelmatig op de wind.
We vervolgen onze route over de wallen langs de gerestaureerde Oostpoort, waarna het groene vestinglandschap langzaam overgaat in open polders en met bomen omzoomde dijken.
Tijdreizen langs de Verdwenen Zwinhavens
Over het rustige Maenshoutdijkje lopen we richting het westen. Aan de horizon doemt al snel de massieve, stompe toren van Sint-Anna-ter-Muiden op.
Onderweg stuiten we op een van de VR-kijkers van de Verdwenen Zwinhavens. Door hier doorheen te kijken, sta je ineens virtueel midden in de dynamische middeleeuwen, toen dit gebied nog een drukbevaren zeearm vol handelsschepen was. Een ontzettend leuke, interactieve toevoeging aan de wandeling.
Het verstilde Sint-Anna-ter-Muiden
Een paar grenspalen verder stappen we Sint-Anna-ter-Muiden binnen. Hoewel het vandaag de dag oogt als een vredig, pittoresk dorpje, kreeg deze plaats al in 1242 stadsrechten. Rondom het charmante marktplein en de imposante kerktoren heerst een weldadige rust — een heerlijk contrast met het levendige Sluis.
Het enige Belfort van Nederland
Na een ontspannen rondwandeling door de historische straatjes keren we via het polderlandschap terug naar Sluis, waarbij we onderweg nog een ooievaar tussen de grazende koeien spotten.
De tocht eindigt op de Grote Markt, aan de voet van het Belfort van Sluis. Waar belforten in Vlaanderen een bekend straatbeeld vormen, is dit exemplaar volstrekt uniek: het is het enige echte belfort op Nederlandse bodem. Een passend historisch slot van een schitterende route.
Praktische informatie
Start & finish: Walplein / Grote Markt, Sluis
Terrein: Mix van onverharde graspaden (wallen), verharde dijken en dorpsklinkers
Hoogtepunten: Borstbeeld Van Dale, Damse Vaart, Stenen Beer, Molen De Brak, VR-kijker Zwinhavens, Sint-Anna-ter-Muiden en het Belfort
Handige links en bronnen:
Historische bezienswaardigheden
Museum Het Belfort van Sluis:Informatie over openingstijden, de geschiedenis van het enige Nederlandse belfort, Johan Hendrik van Dale en het interactieve museum.🔗 Museum Het Belfort Sluis
Molen De Brak:Officiële info over de historische stenen korenmolen uit 1739, openingsuren, meelverkoop en de bijbehorende brasserie.🔗 Molen De Brak (Molen van Sluis)
Sint-Anna-ter-Muiden & Sluis Vestingstad:Achtergrondinformatie over de stadsrechten (1242), de middeleeuwse geschiedenis en bezienswaardigheden in de gemeente.🔗 Sluis Online – Bezienswaardigheden & Historie
Verdwenen Zwinhavens & VR-kijkers
Verdwenen Zwinhavens (Westtoer / Visit West-Vlaanderen): Alles over het archeologische project van de Universiteit Gent, de getijdengeschiedenis en de locaties van de outdoor VR-kijkers (o.a. in Sluis en Sint-Anna-ter-Muiden).🔗 Visit West-Vlaanderen – Verdwenen Zwinhavens
Visit Flanders – Verdwenen Zwinhavensroute:Achtergrondartikel over de middeleeuwse havens en het landschap tussen Brugge, Damme en Sluis.🔗 Visit Flanders – Verdwenen Zwinhavens
Wandelroutes & Kaarten
Wandelroute Wallen van Sluis (PDF / Plattegrond):De officiële routebeschrijving van de wandeling over de vestingwallen, langs de stadspoorten, de Stenen Beer en Molen De Brak.🔗 Wandelroute Sluis Vestingwallen (Sluis Online)
Wandelnetwerk Zeeland / RouteYou: GPX-tracks en knooppuntenroutes voor de omwalling van Sluis en het poldergebied rond Sint-Anna-ter-Muiden.🔗 RouteYou – Wandelen op de wallen van Sluis
Enkele interessante youtube-filmpjes:
1. Achtergrond over de VR-kijkers & Verdwenen Zwinhavens
Kanaal: Brugse Ommeland
Waarom interessant: Een officiële impressie van het archeologische project van de verdwenen Zwinhavens (Sluis, Damme, Brugge, e.a.) en hoe de geschiedenis met 3D- en VR-technologie weer tot leven is gewekt.
2. Sfeerbeelden langs de Verdwenen Zwinhavens & Poldergebied
Kanaal: Albert Deauville
Waarom interessant: Toont de sfeer van het historische polderlandschap, de Zwingeul en de overblijfselen van de middeleeuwse getijdenhavens tussen Zeeland en West-Vlaanderen.
3. Historie van de Vestingwerken & Kasteel van Sluis
Kanaal: Albert Speelman
Waarom interessant: Een korte historische toelichting over de voormalige burcht en verdedigingswerken van Sluis, wat extra context geeft bij de stadswallen en de Stenen Beer.
Afgelopen maandag, op een zonovergoten tweede paasdag (6 april 2026), lieten we de drukte van de bekende badplaatsen even achter ons. Onze bestemming? Retranchement, het best bewaarde geheim van de Zeeuwse kust. In onze nieuwste YouTube-video nemen we je mee over de eeuwenoude wallen die dit dorpje zo uniek maken.
Een dorp als vesting
Wie Retranchement binnenrijdt, merkt het meteen: dit is geen gewoon dorp. Retranchement ligt letterlijk ingebed in een indrukwekkende wallenversterking. Deze linies werden in 1604 aangelegd in opdracht van Prins Maurits. Het doel? De strategische Zwingeul beschermen tegen de Spaanse vijand tijdens de Tachtigjarige Oorlog.
Vandaag de dag vormen diezelfde verdedigingswerken het decor voor een van de mooiste wandelingen in Zeeuws-Vlaanderen.
De Wallenroute: Natuur ontmoet geschiedenis
Hoewel we de route al meerdere keren hebben gelopen, blijft het landschap ons verrassen. Tijdens de wandeling loop je bovenop de hoge wallen, wat je een prachtig uitzicht geeft over de strakke polders aan de ene kant en de charmante dorpskern aan de andere kant.
Wat deze tocht zo bijzonder maakt, is de afwisseling:
De knoestige knotwilgen die de paden flankeren.
De restanten van oude forten (zoals Fort Nassau en Fort Oranje).
De stilte van de natuur, die hier nog echt tastbaar is, vlak achter de kustlijn.
Bekijk onze video
In onze video van ruim twee minuten vangen we de sfeer van deze wandeling. Van de historische contouren van de wallen tot de eerste lentekleuren in het landschap. Het is een uitstapje dat we iedereen kunnen aanraden die houdt van een combinatie van frisse lucht en een goed verhaal.
Kijk je mee?
Ben jij al eens in Retranchement geweest, of heb je tips voor andere verborgen pareltjes in Zeeland? Laat het ons weten in de reacties ! Vergeet niet om je te abonneren op onze blog voor meer wandelinspiratie.
Zondag 21 december 2025 trokken we na 3 jaar nog eens naar Valkenburg. Valkenburg is sowieso een pittoresk stadje om te bezoeken maar tijdens het eindejaar is het zo mogelijk nog veel leuker. We slenteren langs terrasjes, pleintjes en steegjes. We genieten van de kerstversiering alom. Meermaals worden we verrast. De ontmoeting met een Valkenburger in onvervalste Charles Dickens outfit brengt ons pas echt in kerststemming. Een mooi moment beleven we in de gasterij de koffiemolen. Bij het smullen aan een lekker taart kijken we ons de ogen uit aan het rustiek en mooi versierd interieur. Inmiddels is nacht ingevallen, de langste van het jaar, We verkijken ons aan de kerstverlichting alom. Zoals de animatie op de geulpoort. Na dit alles keren we met een beetje tegenzin terug naar de auto.
Het “Rondje Dordt” is de ideale, overzichtelijke stadswandeling (circa 5 km) voor wie in alle rust wil genieten van de geschiedenis van Dordrecht, de oudste stad van Holland. De route is goed begaanbaar en combineert de grandeur van de Gouden Eeuw met de sfeer van een waterstad. We beginnen bij het indrukwekkende “Drierivierenpunt”, waar u de drukke scheepvaart rustig kunt overzien. Loop onder de “Groothoofdspoort” door en voel de historie van deze middeleeuwse toegangspoort. De route meandert langs de schilderachtige “historische havens”. Hier lijkt de tijd te hebben stilgestaan. U wandelt langs 17e-eeuwse “koopmanshuizen” en voormalige pakhuizen, die getuigen van het Dordtse stapelrecht dat de stad zo welvarend maakte. Geniet van de serene reflecties van deze monumentale gevels in het water. Een onmisbare stop is de “Grote Kerk”. Bewonder de toren die, door verzakking, bijna twee meter uit het lood staat. Dit is een uniek staaltje bouwhistorie. Zoek ten slotte de stilte op in een van de verborgen “hofjes”, zoals het Arend Maartenshof. Dit zijn ware oases waar u even kunt uitrusten en de rust kunt ervaren die de stichters ooit voor ogen hadden. Het Rondje Dordt is een perfecte dagbesteding waarbij u op een comfortabel tempo de ziel van Dordrecht ontdekt.
Renesse in is een badplaatsje in Zeeland. Maar meer dan strandtoerisme biedt Renesse ook een prachtig kader voor de wandelaar en fietser.
Eind februari trekken wij naar Renesse om ondanks een stevige wind een flinke strand- en duinwandeling te maken. Renesse heeft een mooi breed, 17km lang strand. Het lokt niet alleen wandelaars maar is ook populair bij ruiters.
Na het strand ter hoogte van de vuurtoren van Haamstede, ook Westschouwen of Westerlichttoren genoemd, nemen we eerst een drankstop.
Daarna beklimmen we de hoge duinenkam en komen zo in een uniek natuurgebied. In een sterk wisselend landschap wandelen we door oude en nieuwe duinen en de bossen van Westerschouwen
We genieten ook van de door de mensen aangelegde “elzenmeten en haaimannen”.
Stilaan keren we terug richting kust. Even voor het strand slaan we rechts af naar een wandel- fietsweg.
Deze brengt ons terug naar Renesse. In de schaduw van de Jacobuskerk geniet we van een lekkere, grote pizza alvorens huiswaarts te keren.
Wij zakken geregeld af naar Renesse om te wandelen en te genieten. Telkens weer bekoort Renesse ons weer.
Wandelen in Vlissingen in Zeeland is op zich al leuk, maar als we vetrekken uit Breskens en met de overzetboot Vlissingen bereiken maakt dit alles iets prettiger.
Vlissingen havenstad gelegen aan de Westerschelde is ook voor de toerist interessant. In het centrum trekken tal van gebouwen en monumenten de aandacht: Beeldenhuis, Belgische loodshuizen, Beursgebouw, Cinecity, Cornelia Quackshofje, Dokje van Perry (Steenen Beer-Dokje van Perry-Houtkade) Fontein ter nagedachtenis aan Elisabeth Wolff en Agatha Deken, Fort Rammekens, Joodse begraafplaatsen, Garnizoensbakkerij en Kazematten, Gevangentoren, Grote of Sint-Jacobskerk, Het Arsenaal, Hoofdkantoor ‘De Schelde’, Koopvaardijmonument, Lampsinshuis, Landingsmonument & Herdenkingsgebied Uncle Beach , Leeuwentrap, Lutherse kerk , Maritiem Instituut De Ruyter, Standbeeld Michiel de Ruyter, Onze-Lieve-Vrouw van de Heilige Rozenkrans en Sint-Jacobus de Meerderekerk, Oostbeer, Open Zuil, Oranjemolen, Plein Vier Winden, Ruïnes van Fort Saint-Hilaire/Fort De Ruyter, Sardijntoren, Sociëteit Unitas Standbeeld Vissersvrouw, Stadhuis Vlissingen (Stadhuisplein-Paul Krugerstraat) Timmerfabriek Koninklijke Maatschappij De Schelde, Watertoren, Westbeer, Willem III-kazerne, Windorgel, Het Witte Huis/Mauritshuis , Wooldhuis, Zware Plaatwerkerij en vele pittoreske gebouwen in de binnenstad van Vlissingen. We bezichtigen ze niet allemaal maar genieten toch van het gevarieerde en mooie aanbod van bezienswaardigheden.
Buiten het centrum kan je verder leuk wandelen langs strand en door de stevige duinen. Na een korte drank-pause beginnen we er dan ook aan.
De zon is al lang achter de kim verdwenen als wij Vlissingen opnieuw bereiken. Door het feeërieke verlichte centrum van Vlissingen (oudejaar 2022) wandelen we terug naar de overzetboot.
Op de overzetboot kaarten we na over onze mooie wandeling. We hebben opnieuw een leuke dag beleefd.
Kortom Vlissingen weet zowat iedereen te verleiden met zijn veelzijdig karakter.
In het najaar 2022 richten we onze schreden nog eens naar Nederland. Meer bepaald Deventer in de provincie Overijssel. We raken onze wagen kwijt aan het station van Deventer. Vandaar zijn we snel in het centrum van Deventer meer bepaald op de Brink.
Daar verwijlen we een beetje. We bewonderen de Waag, de Wilhelmina fontein en de vele pittoreske cafeetjes/restaurants.
Na een lichte lunch in taverne de Goesting zoeken we de kade van de IJsel op.
Eventjes wandelen we langs de IJssel om daarna het Rijsterborghrerpark (oud paviljoen) door te wandelen.
Daarna gaat het opnieuw richting centrum van Deventer. Daar staan het moderne gemeentehuis, de Sint Nikolaaskerk (bergkerk), de Lebuinuskerk en de vele knusse winkelstraatjes op het menu.
Het is al donker als we taverne de Waagschaal buiten stappen en naar het station en onze auto stappen.
De kerstverlichting maakt dat we in goede moed afscheid nemen van Deventer. Dit pittoresk stadje heeft ons hart gestolen.
Op een zomerse dag zakken we weer af naar Zeeland. Deze keer hebben we een wandeltocht gepland in het uitzonderlijk natuurgebied “de Waterdunen”. De Waterdunen is een vrij jong natuurgebied. Het heeft de plaats ingenomen van een camping (Napoleonhoeve) en een groot akkerbouwgebied. De Waterdunen maakt ook deel uit van de Deltawerken die Zeeland bij stormvloed moet beschermen. Het is ook een getijden gebied met andere woorden het zoute zeewater loopt de Waterdunen binnen bij vloed om het bij eb weer te verlaten. Zodoende wordt er een specifiek gebeid met zoutwaterplanten gecreëerd .
We starten onze tocht aan de groteparking Waterdunen. Aan de overkant zien we al de ingang van het Waterdunen natuurpark.
Al gauw worden we doordrongen door de rustige sfeer die in dit natuurpark overheerst.
We stappen verder door de waterdunen en lopen richting dijk en strand.
Hier besluiten we om de Waterdunen even te verlaten en om langs dijk en strand even door te steken naar Breskens.
Na dit intermezzo steken we weer de dijk over en zetten onze tocht door het Waterdunen natuurpark verder.
Wat dieper in het natuurgebied zijn er bruggen gebouwd die ons naar de verschillende schorren en bijbehorende kijkhutten brengt, zonder dat we daar natte voeten aan overhouden.
Langzaam maar zeker brengt de tocht ons terug naar het beginpunt.
De Waterdunen zijn door zijn opzet, kijkhutten en mooie bruggen die de verschillende eilandjes tussen de schorren verbinden, uniek in zijn soort. Wij hebben er dan ook zeer van genoten. Daar wij graag op het strand lopen hebben wij deze wandeling uitgebreid naar Breskens. Wij kenden Breskens van de vele fietstochten waar we de overzetboot naar Vlissingen namen. Het was een leuk weerzien. Deze wandeling kan ik zeer aanraden. Wij hebben er sterk van genoten.
In Zeeland niet ver van Middelburg ligt het lieflijke dorpje Veere. Dit dorpje telt veel mooie gebouwen waarvan het gemeentehuis wellicht het mooiste van is. De grote kerk is dan weer het imposantste bouwwerk. De Cisterne (gebouwtje dat eeuwenlang dienst deed als waterput) het olijkste gebouw. We bewonderen eerst dit dorpje alvorens onze wandeling langs het Veerse meer aan te vatten.
Eventjes moeten we op en over de wallen die dit vestigingsstadje omgeven.
Daarna gaat het langs de oevers naar de kust.
Eventjes maken we een zijsprong door een nabij liggend bosje.
Wat later bereiken we opnieuw de oevers van het Veerse meer en blijven er tot we de kust naderen.
Waar het in het hoogseizoen mogelijk is om in Kamperland de overzetboot te nemen naar Veere is dit nu zo vroeg op het jaar niet mogelijk. Aan de kust besluiten we op onze stappen terug te keren.
We passen wel onze wandeling aan om te vermijden langs de identieke weg terug te keren.
Eens terug in Veere gaan we nog eens langs in de “eeterij Zuster Anna” om een lekkere pannenkoek soldaat te maken. Daarna wandelen we door het pittoreske Veere terug naar onze auto. Meteen het einde van een mooie winterse zonnedag.
Op een zonnige winterse dag half februari 2022 zakken we af naar Zeeland meer bepaald Cadzand-bad om er een mooie wandeling te maken.
We stoppen even in het Noordzee-Hotel aldaar om er van hun beroemde warme appelbollen te genieten samen met een warme chocomelk. Daarna kuieren we nog wat rond langs de jachthaven en starten onze tocht langs het strand.
We verlaten het strand en via de nieuw aangelegde vakantiehuizen wijk stappen we naar de polders.
We laten Cadzand-dorp links liggen en kiezen resoluut voor de polders.
Langs de rustige verkeersvrije of -arme landwegen zigzaggen we naar Retranchement.
Eens in Retranchement begeven we ons op de wallen alwaar we een prachtig zicht hebben op zowel het pittoreske dorpje als op de natuur van de kreken.
Na een doortocht door het centrum van Retranchement ruilen we de wallen in voor de dijk van het Uitwateringskanaal naar de Wielingen, of kortweg: Uitwateringskanaal.
Wat later steken we het Uitwateringskanaal over en wandelen langs de rand van het Zwin. Bij het late avondlicht bezorgt die ons prachtige zichten tot de haven van Zeebrugge inbegrepen.
Langs het strand bereiken we weer Cadzand-bad. Meteen het einde van deze wel heel fijne wandeling. Een echte opsteker in deze donkere winterse periode.
De tweezame..... 